ಸಂಪಾದಕೀಯ್:
AI ಅಲ್ಲಾಉದ್ದೀನಾಚೊ ದಿವೊ ಫುಂಕ್ತಾನಾ...
ಕೆದ್ನಾಂ ಬೆಕಾರ್ಪಣಾಚೊ ಆಕಾಂತ್ ಆನಿ ಭುಕೆಚ್ಯಾ ಉಜ್ಯಾಚಿ ಭಿರಾಂತ್ ಮನ್ಶಾಚಿ ತಕ್ಲಿ ಸಗ್ಳಿ ಪಿಸಾಂತುರ್ ಕರ್ನ್ ಘಾಲ್ತಾ, ತೆದ್ನಾಂ ತಾಚೆಂ ಸಗ್ಳೆಂ ರಾಜಾಂವ್ ಕೊಸಾಳ್ತಾ.
ಆದ್ಲ್ಯಾ ಕಾಳಾರ್ ಅಲ್ಲಾಉದ್ದೀನಾಕ್ ಜಾದೂಚೊ ದಿವೊ ಮೆಳ್ಳೊ ಆನಿ ತಾಚಿಂ ಸಪ್ನಾಂ ಸಾಕಾರ್ ಜಾಲಿಂ. ಪುಣ್ ಉದಯ್ ಮ್ಹಾಂಬ್ರೊಚೆ ಕವಿತೆಂತ್ಲೊ ಅಲ್ಲಾಉದ್ದೀನ್ ಆಮ್ಚೆ ಮಾತಿಯೆಚೊ ’ನಾಲ್ಲ್ ಸೊಲ್ಪಿ’. ತೊ ಆಳ್ಶಿ ಮನಿಸ್ ಬಿಲ್ಕುಲ್ ನ್ಹಯ್. ತಾಚ್ಯಾ ಹಾತಾಂತ್ಲೆಂ ಹಾತೆರ್ ’ಸುಳ್ಕಿ’ ತಾಚ್ಯಾ ಅಸ್ತಿತ್ವಾಚಿ ವಳಖ್. ಜೆದ್ನಾಂ ಮಾಡಾಂಕ್ ನಾರ್ಲ್ ಉಣೆ ಜಾತಾತ್ ತೆದ್ನಾಂ “ಕಾಂಯ್ ನಾಕಾ ಮ್ಹಾಕಾ, ನಾಲ್ಲ್ ಸೊಲೂನ್ ಪೊಟ್ ಭರ್ತಾಂ ಹಾಂವ್” ಮ್ಹಣ್ ವಾವ್ರ್ ಮಾಗ್ಚೊ ಏಕ್ ಸಾದೊ ಭೊಳೊ ಕಾಮ್ಗಾರ್ ತೊ. ತಾಚೆ ಭುಕೆಚೊ ಫಾಯ್ದೊ ಘೆಂವ್ಕ್ ರಾಕ್ಕೊಸ್ “ಮಾಗ್ ಅಲ್ಲಾಉದ್ದೀನ್ ಮಾಗ್” ಮ್ಹಣ್ ನಾಡ್ತಾನಾ ತೊ ಆಸ್ತ್ ಬದಿಕ್ ಮಾಗನಾ. . ತಾಚೆಂ ಕಾಳಿಜ್ ಪಾಫ್ಸತಾ, ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಕಾಮ್ ನಾ ಮ್ಹಳ್ಳೆಂ ಭ್ಯೆಂ. ದೆಕುನ್ ಸತ್ತಿ ಮನಿಸ್ ಮಾಗ್ತಾ ಫಕತ್ ’ಕಾಮ್” . ಭೊಂವಾರಾಂತ್ಲ್ಯಾ “ಸಗ್ಳ್ಯಾ ಝಾಡಾಂಕ್ ನಾಲ್ಲ್ ಲಾಯ್” ಮ್ಹಣ್ ಅಲ್ಲಾಉದ್ದೀನಾಚೆಂ ವಿಚಿತ್ರ್ ಮಾಗ್ಣೆಂ ಏಕ್ ತೀಕ್ಷ್ಣ್ ವಿಡಂಬನ್. ಜೆದ್ನಾಂ ಮನ್ಶಾಚ್ಯಾ ಭುಕೆಚೆಂ ಸವಾಲ್ ಯೆತಾ ತೆದ್ನಾಂ ನೀತ್-ನಿಯಮ್ ಆನಿ ರಾಜಾಂವ್ ಸಗ್ಳೆಂ ’ಪೊಟ್ ಭರ್ಲ್ಯಾರ್ ಪುರೊ” ಮ್ಹಳ್ಳ್ಯಾ ಎಕಾಚ್ ಮಾಗ್ಣ್ಯಾಂತ್ ಕೊಸಾಳ್ತಾ
ಸುಳ್ಕಿ ಕಾಡ್ನ್ ಸಂಗಣಕ್ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್) ಮೆಳ್ತಾನಾ, ಜಿವಿತಾಚೆಂ ಸಗ್ಳೆಂ ಕ್ರಮ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಾತಾನಾ, ಆಯ್ಚೆ ಅಶಿಕ್ಷಿತ್ ಅಲ್ಲಾಉದ್ದೀನ್ ಆಪ್ಲ್ಯಾಚ್ ಗಾಂವಾಂತ್ ಕಶೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಿಂಜ್ರ್ಯಾಂತ್ ಬಂಧಿ ಜಾವ್ನ್ ಪರ್ದೆಶಿ ಜಾತಾತ್ ಮ್ಹಣ್ ದಾಕೊಂವ್ಚಿ ಏಕ್ ಮಾರ್ಮಿಕ್ ಕವಿತಾ ಉದಯ್ ಮ್ಹಾಂಬ್ರೊನ್ ಆಮ್ಕಾಂ ದಿಲ್ಯಾ. ವಿಶೇಸ್ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಹೆ ಕವಿತೆಕ್ ಸಂಪಾದಕೀಯ್ ಬರೊಂವ್ಚ್ಯಾ ವಗ್ತಾ, ಬಜೆಟ್ ಭಾಶಣಾಂತ್, ಮಾಡಾತೋಟಾಂನಿ ಬೆಳೆಂ ಅಂದಾಜ್ ಕರುಂಕ್ ಆನಿ ಪಿಡೆಚ್ಯೊ ಕಿಡಿ ಸೊಧುಂಕ್ AI ಆನಿ ಡ್ರೋನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಾಚೊ ವಾಪರ್ ಕರ್ಚ್ಯಾ ವಿಶಿಂ ಆಯ್ಕೊಂಕ್ ಮೆಳ್ಳೆಂ! ಸೃಜನಾತ್ಮಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯಾಂತ್ ಸಯ್ತ್ AI ಚ್ಯಾ ಬೊಟಾಂಚಿಂ ಖತಾಂ ಉಟೊನ್ ದಿಸ್ತಾನಾ, ಹೆ ಕವಿತೆಂತ್ ಆಮ್ಕಾಂ ಏಕ್ ಗಂಭೀರ್ ಸವಾಲ್ಯ್ ಲಿಪುನ್ ಆಸಾ: ಆಮಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಾಕ್ ಮನ್ಶಾಪಣಾ ಖಾತಿರ್ ವಾಪರ್ತಲ್ಯಾಂವ್ ವಾ ಆಮ್ಚೊ ಮೆಂದು, ಕಾಳಿಜ್ ಅನಿ ಆತ್ಮೊಚ್ ತ್ಯಾ ಯಾಂತ್ರಿಕ್ ಮಾಯಾಜಾಲಾಕ್ ಅರ್ಪಣ್ ಕರ್ತಲ್ಯಾಂವ್?
-ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಎಲ್. ಡಿಕುನ್ಹಾ
ಕವಿತಾ:
ಅಲ್ಲಾಉದ್ದೀನ್ ಆನಿ ಜಾದ್ವಾಚೊ ನಾಲ್ಲ್
ಅಲ್ಲಾಉದ್ದೀನ್,
ನಾಲ್ಲ್ ಸೊಲ್ಪಿ
ಅಲ್ಲಾಉದ್ದೀನ್ ಸದಾಂಚೆವರಿ
ಆಯ್ಜೂಯ್ ನಾಲ್ಲ್ ಸೊಲ್ತಾಲೊ
ಸುಳ್ಕೆರ್ ನಾಲ್ಲ್ ತೊಪ್ಚಿ ಫುರ್ಸತ್
ಆಕಾಂತಾಚೊ ಆವಾಜ್
ಖಿಣ್ಭರ್ ಸಗ್ಳೊ ಧುಂವೊರ್
ಧುಂವ್ರಾತ್ಲ್ಯಾನ್ ರಾಕ್ಷಸ್
ಹಾತ್ ಜೊಡೂನ್ ಉಬೊ
"ಮಾಗ್ ಅಲ್ಲಾಉದ್ದೀನ್ ಮಾಗ್,
ತುಕಾ ಜಾಯ್ ತೆಂ ಮಾಗ್"
ಅಲ್ಲಾಉದ್ದೀನ್ ಜಾಲೊ ಬೆಶುದ್ಧ್
ರಾಕ್ಷಸಾನ್ ತೊಂಡಾರ್ ಉದಕ್ ಮಾಲ್ಲೆಂ
ಅಲ್ಲಾಉದ್ದೀನ್ ಸಾವ್ಶೀತ್ ಜಾಲೊ
"ಕಾಣಿ ನ್ಹಯ್ ಹಿ ಅಲ್ಲಾಉದ್ದೀನ್,
ಮಾಗ್ ತುಕಾ ಜಾಯ್ ತೆಂ"
ಸಾಯ್ಬಾ,
ಕಾಂಯಿಂಚ್ ನಾಕಾ ಮ್ಹಾಕಾ
ನಾಲ್ಲ್ ಸೊಲೂನ್ ಪೊಟ್ ಭರ್ತಾಂ ಹಾಂವ್
ಪುಣ್ ಪಾಡ್ಯಾಕ್ ನಾಲ್ಲ್ ಜಾಲೆ ಉಣೆಂ
ಆತಾಂ ಕಾಮ್ ಸೊದೀತ್ ಭೊಂವ್ತಾಂ ಗಾಂವ್
ತುಜ್ಯಾನ್ ಜರ್ ಜಾತಾ
ಜಾಲ್ಯಾರ್ ಭಾಟ್ಕಾರಾಲ್ಯಾ ಮಾಡಾಕ್
ತುಂ ಘೊಶ್ಯಾಂನಿ ನಾಲ್ಲ್ ಲಾಯ್
ಮಾಡಾಕೂಯ್ ನಾಲ್ಲ್ ಲಾಯ್
ಮಾಡ್ಯೆಕೂಯ್ ನಾಲ್ಲ್ ಲಾಯ್
ಕೆಳೀಕ್ ತುಂ ನಾಲ್ಲ್ ಲಾಯ್
ಅನ್ಶೀಕ್ ತುಂ ನಾಲ್ಲ್ ಲಾಯ್
ಪಣ್ಸಾಕ್ ಪಣಸ್,
ಆಂಬ್ಯಾಕ್ ಆಂಬೆ ನಾಸ್ಲ್ಯಾರ್ ಜಾತಾ
ಸಗ್ಳ್ಯಾ ಝಾಡಾಂಕ್ ನಾಲ್ಲ್ ಲಾಯ್
ಆಮಾಡ್ಯಾಕ್, ಮ್ಹಸ್ಕಾಕ್, ಪೊಪಾಯೆಕ್
ಚಿಕು, ಪೆರ್, ನಿರ್ಪಣಸಾಕ್ ಲೆಗೀತ್
ಸಗ್ಳ್ಯಾ ಝಾಡಾಂಕ್ ನಾಲ್ಲ್ ಜಾಯ್
ರಾಕ್ಷಸಾಚೆರ್ ಆಯ್ಲೆಂ ಧರ್ಮ್ ಸಂಕಟ್ !
ರಾಕ್ಷಸಾನ್ ಬಾಟ್ಲೆಕ್ ಕಾನ್ ಲಾಯ್ಲೊ
A I ಚೊ ಮಂತ್ರ್ ಮಾಲ್ಲೊ
ಸೊಲ್ಪ್ಯಾ ಹಾತಾಂತ್ ಸುಳ್ಕೆ ಬದ್ಲಾ
ಸುಸಜ್ಜ್ ಸಂಗಣಕ್ ದಿಲೊ
ಮಾಡ್ ಆನಿ ಭಾಟ್,
ಪಾಡೆಲಿ ಆನಿ ಸೊಲ್ಪಿ
ಸಂಗಣಕಾಂತ್ ಕೈದ್ ಜಾಲೊ
ಬಾಟ್ಲಿ ಆನಿ ಜಾದೂಚೊ ದಿವೊ
ತೆನ್ನಾ ಸಾವ್ನ್ ನಾಂಚ್ ಜಾಲೊ !
-ಉದಯ್ ಮ್ಹಾಂಬ್ರೊ
संपादकीय:
AI अल्लाउद्दीनाचो दिवो फुंकताना...
केदनां बेकारपणाचो आकांत आनी भुकेच्या उज्याची भिरांत मनशाची तकली सगळी पिसांतूर करन घालता, तेदनां ताचें सगळें राजांव कोसाळता.
आदल्या काळार अल्लाउद्दीनाक जादूचो दिवो मेळ्ळो आनी ताचीं सपनां साकार जालीं. पूण उदय म्हांब्रोचे कवितेंतलो अल्लाउद्दीन आमचे मातयेचो ’नाल्ल सोलपी.’ तो आळशी मनीस बिल्कूल न्हय. ताच्या हातांतलें हातेर ’सुळकी’ ताच्या अस्तीत्वाची वळख. जेदनां माडांक नार्ल उणे जातात तेदनां “कांय नाका म्हाका, नाल्ल सोलून पोट भरतां हांव” म्हण वावर मागचो एक सादो भोळो कामगार तो. ताचे भुकेचो फायदो घेवंक राक्कोस “माग अल्लाउद्दीन माग” म्हण नाडताना तो आस्त बदीक मागना. ताचें काळीज पाफसता, म्हळ्यार काम ना म्हळ्ळें भ्यें. देकून सत्ती मनीस मागता फकत ’काम”. भोंवारांतल्या “सगळ्या झाडांक नाल्ल लाय” म्हण अल्लाउद्दीनाचें विचित्र मागणें एक तीक्ष्ण विडंबन. जेदनां मनशाच्या भुकेचें सवाल येता तेदनां नीत-नियम आनी राजांव सगळें ’पोट भरल्यार पुरो” म्हळ्ळ्या एकाच मागण्यांत कोसाळता.
सुळकी काडन संगणक (कंप्यूटर) मेळताना, जिविताचें सगळें क्रम डिजिटल जाताना, आयचे अशिक्षीत अल्लाउद्दीन आपल्याच गांवांत कशे डिजिटल पिंजर्यांत बंधी जावन परदेशी जातात म्हण दाकोंवची एक मार्मीक कविता उदय म्हांब्रोन आमकां दिल्या. विशेस म्हळ्यार हे कवितेक संपादकीय बरोंवच्या वगता, बजेट भाशणांत, माडातोटांनी बेळें अंदाज करुंक आनी पिडेच्यो किडी सोधुंक AI आनी ड्रोन तंत्रज्ञानाचो वापर करच्या विशीं आयकोंक मेळ्ळें! सृजनात्मक साहित्यांत सयत AI च्या बोटांचीं खतां उटोन दिसताना, हे कवितेंत आमकां एक गंभीर सवालय लिपून आसा: आमी तंत्रज्ञानाक मनशापणा खातीर वापरतल्यांव वा आमचो मेंदू, काळीज अनी आत्मोच त्या यांत्रीक मायाजालाक अर्पण करतल्यांव?
-आंड्र्यू एल. डिकुन्हा
कविता:
अल्लाउद्दीन आनी जादवाचो नाल्ल
अल्लाउद्दीन,
नाल्ल सोलपी
अल्लाउद्दीन सदचेवरी
आयजूय नाल्ल सोलतालो
सुळकेर नाल्ल तोपची फुरसत
आकांताचो आवाज
खीणभर सगळो धुंवोर
धुंवरातल्यान राक्षस
हात जोडून उबो
"माग अल्लाउद्दीन माग,
तुका जाय ते माग"
अल्लाउद्दीन जालो बेशुद्ध
राक्षसान तोंडार उदक माल्लें
अल्लाउद्दीन सावशीत जालो
"काणी न्हय ही अल्लाउद्दीन,
माग तुका जाय ते"
सायबा,
कांयच नाका म्हाका
नाल्ल सोलून पोट भरता हांव
पुण पाड्याक नाल्ल जाले उणे
आतां काम सोदीत भोंवता गांव
तुज्यान जर जाता
जाल्यार भाटकाराल्या माडाक
तूं घोश्यांनी नाल्ल लाय
माडाकूय नाल्ल लाय
माडयेकूय नाल्ल लाय
केळीक तूं नाल्ल लाय
अनशीक तूं नाल्ल लाय
पणसाक पणस,
आंब्याक आंबे नासल्यार जाता
सगळ्या झाडांक नाल्ल लाय
आमाड्याक, म्हसकाक, पोपायेक
चिकू, पेर, निरपणसाक लेगीत
सगळ्या झाडांक नाल्ल जाय
राक्षसाचेर आयलें धर्म संकट !
राक्षसान बाटलेक कान लायलो
A I चो मंत्र माल्लो
सोलप्या हातांत सुळके बदला
सुसज्ज संगणक दिलो
माड आनी भाट,
पाडेली आनी सोलपी
संगणकांत कैद जालो
बाटली आनी जादूचो दिवो
तेन्ना सावन नाच्च जालो !
-उदय म्हांबरो