ಜಿವಾಝರ್ ಸೊಧುನ್ ವೆಚ್ಯಾಂತ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಚಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಆಸಾ
[2025ವ್ಯಾ ವರ್ಸಾಚೊ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪುರಸ್ಕಾರ್ ಕೊಂಕಣಿ ಸಮೀಕ್ಷಕ್ ಎಚ್ಚೆಮ್ ಪೆರ್ನಾಳ್ ಹಾಂಣಿ ಡೆಲ್ಲಿಂತ್ಲ್ಯಾ ಕಾಮಾನಿ ಒಡಿಟೋರಿಯಮಾಂತ್ 2026 ಮಾರ್ಚ್ 31 ತಾರಿಕೆರ್ ಅಕಾಡೆಮಿಚೊ ಅಧ್ಯಕ್ಷ್ ಮಾಧವ್ ಕೌಶಿಕ್ ಹಾಂಚ್ಯಾ ಹಾತಾಂತ್ಲ್ಯಾನ್ ಸ್ವೀಕಾರ್ ಕೆಲೊ. ಎಪ್ರಿಲ್ 1, 2026 ತಾರಿಕೆರ್ ರಬೀಂದ್ರ ಭವನ್ ಆಂಗ್ಣಾಂತ್ ಚಲಲ್ಲೆ ಕಾರ್ಯಾವಳಿಂತ್ ಎಚ್ಚೆಮ್ ಪೆರ್ನಾಳಾನ್ ಹಿಂದಿ ಭಾಶೆಂತ್ ಕೆಲ್ಲ್ಯಾ ಭಾಶಣಾಚೊ ಕೊಂಕಣಿ ಅನುವಾದ್ ಹಾಂಗಾಸರ್ ದಿಲಾ.
’ಕೊಂಕಣಿ ಕಾವ್ಯೆಂ: ರುಪಾಂ ಆನಿ ರೂಪಕಾಂ’ ಕವಿತಾ ಟ್ರಸ್ಟಾನ್ ಪರ್ಗಟ್ ಕೆಲ್ಲೆಂ ಆಸುನ್ ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯೆಂತ್ ಆಸಾ. ಕಾನಡಿ ಲಿಪಿಯೆಂತ್ ವೆಗ್ಳೊ ಛಾಪೋಯ್ ಆಸಾ - ಸಂಪಾದಕ್].
ಸಮೀಕ್ಷಾ ಫಕತ್ ಸಾಹಿತ್ಯಾಕ್ ಮಾತ್ ಸೀಮಿತ್ ಮ್ಹಣ್ ಪಾತ್ಯೆಂವ್ಚ್ಯಾ ಪಯ್ಕಿಂತ್ಲೊ ಹಾಂವ್ ನ್ಹಯ್. ಹ್ಯೆ ಭುಂಯ್ಚೆರ್ ಜಿಯೆಂವ್ಚಿ ಹರ್ ಜೀವಿ ಜಿವಿತಾವಾಟೆರ್ ಏಕ್ ಘಡಿ ಥಾಂಬುನ್ ಪಾಟಿಂ ಘುಂವುನ್ ಪಳಯ್ತಾಚ್. ಭುಂಯ್ಗರ್ಭಾಂತ್ ಚರುನ್ ವೆಚೆ ದಿಶೆನ್ ಉದ್ಕಾಝರ್ ಮೆಳನಾ ಮ್ಹಣ್ ಕಳ್ಟಚ್ ರುಕಾಚೆಂ ಪಾಳ್ ಆಪ್ಲಿ ದಿಶಾ ಬದ್ಲಿತಾ. ಸುಕ್ಣಿಂ ವಾರೊ ಸೊಧುನ್ ದೇಸಾಂತರ್ ಉಬುನ್ ವೆತಾತ್. ರುಕಾಚೆಂ ಪಾಳ್, ಉದಕ್ ಆನಿ ಸುಕ್ಣಿಂ, ವಾರೊ ಸೊಧುನ್ ಗೆಲ್ಲ್ಯಾನ್ - ರೂಕ್ ಆನಿ ಸುಕ್ಣಿಂ ಮಾತ್ ನ್ಹಯ್, ಪರಿಸರ್ಯೀ ಜಿತೆಂ ಉರ್ತಾ. ಜಿವಾಝರ್ ಸೊಧುನ್ ವೆಚಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಚಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸೃಷ್ಟೆಂತ್ಚ್ ಆಸಾ ಮ್ಹಣ್ಟಕೂಚ್ - ಸಾಹಿತ್ಯಾಂತ್ ಸಮೀಕ್ಷಾಯೀ ಸೃಷ್ಠೆ ತಿತ್ಲಿಚ್ ಸಹಜ್ ಮ್ಹಣ್ ಮ್ಹಜಿ ಪಾತ್ಯೆಣಿ.
ಜಿವಿತ್ ಆಸುಂ ಸಾಹಿತ್ಯ್, ಸಮೀಕ್ಷೆವರ್ವಿಂ ಸೃಷ್ಠೆಚಿ / ಬರೊವ್ಪ್ಯಾಚಿ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಜಾಗಿ ಜಾತಾ. ಸಾಂಗಾತಾ ಪರಿಸರ್ / ವಾಚ್ಪಿ ನವ್ಯಾ ಜಿವಾನ್ ಭರ್ತಾ. ಹೊ ಸಮೀಕ್ಷೆಚ್ಯಾ ಬದ್ದಲ್ ಮ್ಹಜೊ ಸ್ಪಷ್ಠ್ ಮತ್. ಹಾಂತುಂ ಚವ್ಕಶಿ ನಾ.
ಹರ್ ಸಾಹಿತ್ಯ್ ಕೃತಿ ವಾಚ್ಪ್ಯಾ ಪರ್ಯಾಂತ್ ಏಕ್ ವಿಚಾರ್ ಘೆವ್ನ್ ಯೆತಾ ಮ್ಹಣ್ ಹಾಂವ್ ದೃಡ್ ಪಾತ್ಯೆತಾಂ. ಕೋಣ್ ಕವಿತೆಂತ್, ಕೋಣ್ ಕಥೆಂತ್, ಕೋಣ್ ನಾಟಕಾಂತ್ ಆನಿ ಕೋಣ್ ಸ್ತಂಬ್ ಲೇಖನಾಂತ್ - ಅಭಿವೆಕ್ತೆಚಿಂ ರುಪಾಂ ವೆವೆಗ್ಳಿಂ ಆಸ್ಲ್ಯಾರೀ, ಶೆವೊಟ್ ಏಕ್ - ವಾಚ್ಪ್ಯಾ ಪರ್ಯಾಂತ್ ವಿಚಾರ್ ಪಾವಂವ್ಚೊ. ಫರಕ್ ಇತ್ಲೊಚ್ - ಕಾಣಿಯೆಂತ್ ಪಾತ್ರ್ ಯೆತಾತ್, ಕವಿತೆಂತ್ ಪ್ರತಿಮಾ ಯೆತಾತ್, ನಾಟಕಾಂನಿ ನಟ್! ಸಮೀಕ್ಷೆಚ್ಯೆ ನದ್ರೆನ್ ಸೊದ್ಚೆಂ - ಸಾಹಿತ್ಯ್ ಕೃತಿಯೆಂತ್ಲೊ ವಿಚಾರ್, ಜಿವಾತರ್ಫೆಚೊ ವಾ ಜಿವಾವಿರೋಧಿ. ಏಕ್ ಸಮೀಕ್ಷಕ್ ಜಾವ್ನ್ ಮ್ಹಜೆಂ ಮುಳಾವೆಂ ಕಾಮ್ - ಕೃತಿಯೆಚೊ ಆಶಯ್ ಜಿವಾವಿರೋಧಿ ಆಸ್ಲ್ಯಾರ್ ತಾಚೆರ್ ಪ್ರತಿರೋಧ್ ದಾಖಲ್ ಕರ್ಚೊ ಆನಿ ಜಿವಾತರ್ಫೆಚೊ ಆಸ್ಲ್ಯಾರ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹನ್ ದಿಂವ್ಚೆಂ.
ಕೊಂಕ್ಣಿ ಕಾವ್ಯೆಂ : ರುಪಾಂ ಆನಿ ರೂಪಕಾಂ - ಹ್ಯೆ ಕೃತಿಯೆಂತ್ ಹಾಂವೆಂ ಕೊಂಕಣ್ ಪ್ರದೇಶಾಂತ್ಲ್ಯಾ ಕವಿ ಆನಿ ಕವಯತ್ರಿಂನಿ ಬರಯಿಲ್ಲ್ಯೊ ಕವಿತಾ ಘೆವ್ನ್, ಹ್ಯಾ ಕವಿತೆಂತ್ಲೊ ವಿಚಾರ್ ತಪಾಸ್ಚೆಂ ಏಕ್ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ್ ಪ್ರೇತನ್ ಕೆಲಾಂ. ಕವಿತೆಂತ್ಲ್ಯಾನ್ ಆಪ್ಲೆ ವಿಚಾರ್ ಲೊಕಾಕ್ ಪಾವಂವ್ಕ್ ಕವಿ ರೂಪಕಾಂಚೊ ವಾಪರ್ ಕರ್ತಾತ್ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾನ್, ಕವಿತೆಂತ್ಲ್ಯಾ ರೂಪಕಾಂಚೆರ್ ಆನಿ ತಿಂ ರೂಪಕಾಂ ಕವಿತೆಂತ್ ಘೊಳಯಿಲ್ಲ್ಯಾ ರುಪಾಂಚೆರ್ ಮ್ಹಜೊ ಅಭ್ಯಾಸ್ ಹಾಂವೆಂ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ್ ಕೆಲಾ. ಹೆ ವರ್ವಿಂ ಕವಿತೆಚೆಂ ಭಿಂ ಜಾವ್ನಾಸ್ಚೊ ವಿಚಾರ್ ಸಮ್ಜೊಂಕ್ ಸಾಧ್ಯ್ ಜಾಲಾಂ. ಅಶೆಂ ಕರ್ತಾನಾ ಏಕೂಚ್ ಕವಿ, ಏಕ್ ರೂಪಕ್ ಆಪ್ಲ್ಯಾಚ್ ಕವಿತೆಂನಿ ವೆವೆಗ್ಳ್ಯಾ ಸಂದರ್ಬಾಂನಿ ಕಶೆಂ ರುಪಾಂ ಬದ್ಲುನ್ ವಾಪರ್ತಾ ಆನಿ ವೆವೆಗ್ಳೆ ಕವಿ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಕವಿತೆಂನಿ ಏಕೂಚ್ ರೂಪಕ್ ಸಾಮ್ಕ್ಯಾ ರುಪಾಂನಿ ಆನಿ ವೆವೆಗ್ಳ್ಯಾ ರುಪಾಂನಿ ವಾಪರುನ್ ಆಸಾತ್ ಮ್ಹಳ್ಳೆವಿಶ್ಯಾಂತ್ ದಾಕ್ಲೆ ಘೆವ್ನ್ ಅಭ್ಯಾಸ್ ಕೆಲಾ. ಹ್ಯಾ ಅಭ್ಯಾಸಾ ಥಾವ್ನ್ - ಆಧುನಿಕ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಕಾವ್ಯಾಚ್ಯೆ ಕಕ್ಷೆಂತ್ ಘೊಳುನ್ ಆಸ್ಚಿಂ ರೂಪಕಾಂ ಆಪ್ಲೆಸ್ತಕಿಂ ಕಿತ್ಲಿಂ ಖೆರೀತ್, ತಿತ್ಲಿಂಚ್ ಅಪಾರದರ್ಶಕ್ ಸಯ್ತ್ ಮ್ಹಳ್ಳೆಂ ಆಮಿ ಸಮ್ಜೊನ್ ಘೆವ್ಯೆತಾ. ಮ್ಹಾಕಾ ಕಾವ್ಯಾಚಿ ವೋಡ್ ಆಸ್ಲೆಲ್ಯಾನ್, ಕವಿತೆಚ್ಯಾ ವಿಸ್ತಾರ್ ವಾಚನಾನ್ - ಕಾವ್ಯಾಂತ್ಲೊ ಹ್ಯೊ ಗಜಾಲಿ ಸಮ್ಜೊಂಕ್ ಮ್ಹಾಕಾ ಸೊಂಪೆಂ ಜಾಲೆಂ ಮ್ಹಣ್ ಭೊಗ್ತಾ.
ಸಾಹಿತ್ಯ್ ಸಮೀಕ್ಷಾ ಶೆತಾಂತ್ ಕಾಮ್ ಕರ್ತೆಲ್ಯಾಂಕ್ - ಕವಿತಾ, ಕಾಣಿ, ಕಾದಂಬರಿ, ಪ್ರಬಂದ್, ನಾಟಕ್ ಶೆತಾಂನಿ ಕಾಮ್ ಕರ್ತೆಲ್ಯಾಂಕ್ ಮೆಳ್ಚೆ ತಿತ್ಲೆಂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ್ ಜಾಂವ್, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹನ್ ಮೆಳನಾ. ಕೊಂಕ್ಣೆಂತ್ ಹೆರ್ ಸಾಹಿತ್ಯ್ ವಾಡಲ್ಲ್ಯಾ ಪಾಂವ್ಡ್ಯಾಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಚೆಂ ಶೆತ್ ವಾಡನಾಸ್ತಾನಾ ಉರ್ಚ್ಯಾಕ್ ಹೆಂ ಏಕ್ ಕಾರಣ್ ಆಸುಂಯೆತಾ. ಕವಿತಾ ಟ್ರಸ್ಟಾಚ್ಯಾ ಕವಿ ಮೆಲ್ವಿನ್ ರೊಡ್ರಿಗಸ್ ಆನಿ ಕಿಶೂ ಬಾರ್ಕುರ್ ಹಾಂಣಿ ಮ್ಹಜ್ಯೆ ಪಾಟೀಕ್ ಪಡನಾ ಜಾಲ್ಯಾರ್ ಹೆಂ ಪುಸ್ತಕ್ ಉಜ್ವಾಡ್ ದೆಕ್ತೆಂ ನಾ. ದಾದೊಸ್ಕಾಯೆಚಿ ಗಜಾಲ್ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ’ಕೊಂಕ್ಣಿ ಕಾವ್ಯೆಂ : ರುಪಾಂ ಆನಿ ರೂಪಕಾ’ ಹ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಕ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೊಂಕಣಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಥಾವ್ನ್ 2021-ವ್ಯಾ ವರ್ಸಾ, ಗೋವಾ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಥಾವ್ನ್ 2023-ವ್ಯಾ ವರ್ಸಾ ಆನಿ ಆತಾಂ - ಕೇಂದ್ರ್ ಸರ್ಕಾರಾ ಥಾವ್ನ್, ದೇಶಾಂತ್ ಸಾಹಿತ್ಯಾ ಖಾತಿರ್ ಆಸ್ಚಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಾಭ್ಲ್ಯಾ ಮ್ಹಣ್ಟಕೂಚ್ - ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಶೆಚ್ಯಾ ಸಾಹಿತ್ಯಾಂತೀ - ಸಮೀಕ್ಷಾ ಸಾಹಿತ್ಯಾಕ್ ಮಾನ್ಯತಾ ಮೆಳುಂಕ್ ಲಾಗ್ಲ್ಯಾ ಮ್ಹಣುಂಯೆತಾ. ಹಿ ಮಾನ್ಯತಾ ಉರೊವ್ನ್ ಘೆಂವ್ಚೆ ದಿಶೆನ್ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತ್ ವಾಚ್ಪ್ಯಾಂನಿ ವಾವುರ್ಪಾಚಿ ಗರಜ್ ಆಸಾ. ಆನಿ ಹೆ ಖಾತಿರ್ ಹಾಂವ್ ತಯಾರ್ ಆಸಾಂ.
जिवाझर सोधून वेच्यांत समीक्षेची प्रक्रिया आसा
[2025व्या वर्साचो साहित्य अकादेमी पुरस्कार कोंकणी समीक्षक एच्चेम पेर्नाळ हांणी डेल्लिंतल्या कामानी ओडीटोरीयमांत 2026 मार्च 31 तारकेर अकादेमीचो अध्यक्ष माधव कौशीक हांच्या हातांतल्यान स्वीकार केलो. एप्रील 1, 2026 तारकेर रबींद्र भवन आंगणांत चलल्ले कार्यावळींत एच्चेम पेर्नाळान हिंदी भाशेंत केल्ल्या भाशणाचो कोंकणी अनुवाद हांगासर दिला.
’कोंकणी काव्यें: रुपां आनी रूपकां’ कविता ट्रस्टान पर्गट केल्लें आसून देवनागरी लिपयेंत आसा. कानडी लिपयेंत वेगळो छापोय आसा - संपादक].
समीक्षा फकत साहित्याक मात सीमीत म्हण पात्येंवच्या पयकींतलो हांव न्हय. ह्ये भुंयचेर जियेंवची हर जीवी जिवितावाटेर एक घडी थांबून फाटीं घुंवून पळयताच. भुंयगर्भांत चरून वेचे दिशेन उदकाझर मेळना म्हण कळटच रुकाचें पाळ आपली दिशा बदलीता. सुकणीं वारो सोधून देसांतर उबून वेतात. रुकाचें पाळ उदक, आनी सुकणीं वारो सोधून गेल्ल्यान - रूक आनी सुकणीं मात न्हय, परिसरयी जितें उरता. जिवाझर सोधून वेची समीक्षेची प्रक्रिया सृष्टेंतच आसा म्हणटकूच - साहित्यांत समीक्षायी सृष्टे तितलीच सहज म्हण म्हजी पात्येणी.
जिवीत आसूं साहित्य, समीक्षेवर्वीं सृष्टेची / बरोवप्याची प्रज्ञा जागी जाता. सांगाता परीसर / वाचपी नव्या जिवान भरता. हो समीक्षेच्या बद्दल म्हजो स्पष्ट मत. हांतूं चवकशी ना.
हर साहित्य कृती वाचप्या परयांत एक विचार घेवन येता म्हण हांव दृड पात्येतां. कोण कवितेंत, कोण कथेंत, कोण नाटकांत आनी कोण स्तंब लेखनांत - अभिवेक्तेचीं रुपां वेवेगळीं आसल्यारी, शेवोट एक - वाचप्या परयांत विचार पावंवचो. फरक इतलोच - काणयेंत पात्र येतात, कवितेंत प्रतिमा येतात, नाटकांनी नट! समीक्षेच्ये नद्रेन सोदचें - साहित्य कृतयेंतलो विचार, जिवातर्फेचो वा जिवाविरोधी. एक समीक्षक जावन म्हजें मुळावें काम - कृतयेचो आशय जिवाविरोधी आसल्यार ताचेर प्रतीरोध दाखल करचो आनी जिवातर्फेचो आसल्यार प्रोत्साहन दिंवचें.
’कोंकणी काव्यें : रुपां आनी रूपकां’ - ह्ये कृतयेंत हांवें कोंकण प्रदेशांतल्या कवी आनी कवयत्रिंनी बरयिल्ल्यो कविता घेवन, ह्या कवितेंतलो विचार तपासचें एक प्रामाणीक प्रेतन केलां. कवितेंतल्यान आपले विचार लोकाक पाववंक कवी रूपकांचो वापर करतात जाल्ल्यान, कवितेंतल्या रूपकांचेर आनी तीं रूपकां कवितेंत घोळयिल्ल्या रुपांचेर म्हजो अभ्यास हांवें केंद्रीकृत केला. हे वर्वीं कवितेचें भीं जावनासचो विचार समजोंक साध्य जालां. अशें करताना एकूच कवी, एक रूपक आपल्याच कवितेंनी वेवेगळ्या संदर्भांनी कशें रुपां बदलून वापरता आनी वेवेगळे कवी आपल्या कवितेंनी एकूच रूपक सामक्या रुपांनी आनी वेवेगळ्या रुपांनी वापरून आसात म्हळ्ळेविश्यांत दाकले घेवन अभ्यास केला. ह्या अभ्यासा थावन - आधुनीक कोंकणी काव्याच्ये कक्षेंत घोळून आसचीं रूपकां आपलेस्तकीं कितलीं खेरीत, तितलींच अपारदर्शक सयत म्हळ्ळें आमी समजोन घेव्येता. म्हाका काव्याची वोड आसलेल्यान, कवितेच्या विस्तार वाचनान - काव्यांतलो ह्यो गजाली समजोंक म्हाका सोंपें जालें म्हण भोगता.
साहित्य समीक्षा शेतांत काम करतेल्यांक - कविता, काणी, कादंबरी, प्रबंद, नाटक शेतांनी काम करतेल्यांक मेळचे तितलें स्वातंत्र्य जांव, प्रोत्साहन मेळना. कोंकणेंत हेर साहित्य वाडल्ल्या पांवड्याक साहित्य समीक्षेचें शेत वाडनासताना उरच्याक हें एक कारण आसुंयेता. कविता ट्रस्टाच्या कवी मेल्विन रोड्रीगस आनी किशू बारकूर हांणी म्हजे फाटीक पडना जाल्यार हें पुस्तक उजवाड देखतें ना. दाधोस्कायेची गजाल म्हळ्यार ’कोंकणी काव्यें : रुपां आनी रूपका’ ह्या पुस्तकाक कर्नाटक कोंकणी साहित्य अकादेमी थावन 2021-व्या वर्सा, गोवा कोंकणी अकादेमी थावन 2023-व्या वर्सा आनी आतां - केंद्र सरकारा थावन, देशांत साहित्या खातीर आसची अत्युन्नत प्रशस्ती लाभल्या म्हणटकूच - कोंकणी भाशेच्या साहित्यांती - समीक्षा साहित्याक मान्यता मेळुंक लागल्या म्हणुंयेता. ही मान्यता उरोवन घेंवचे दिशेन प्रज्ञावंत वाचप्यांनी वावुरप्यांची गरज आसा. आनी हे खातीर हांव तयार आसां.